Rosalía de Castro, la más célebre poetisa gallega, inmortaliza el Pazo de San Lorenzo en su conocido libro de poemas Follas Novas (Hojas Nuevas) con una poesía de marzo de 1880.

                             I
Ó mirar cal de novo nos campos
        iban a abrocha-las rosas
        dixen: “¡En ónde, Dios mío,
        iréi a esconderme agora!”
        E pensei de San Lourenzo
        na robreda silenciosa.

Nalgún tempo aqués vellos carballos,
        amostrando as súas raíces,
        calvas redondas copas
        que xa de musgo se visten,
        ás tristes almas falábanlles
        tan sóio de cousas tristes.

O alciprés que direito se asoma
        do convento tras do muro,
        i o lixeiro campanario
        cuberto de herbas e musgo,
        da devesa, co cruceiro
        eran cintinelas mudos.

I aquel Cristo que no arco de pedra
        abatido a frente incrina,
        soio, cal si inda no Gólgota
        loitase coas agonías,
        os corazós oprimidos
        resignación lle infundía.

E si dentro do craustro deserto
        e ruinoso penetraba,
        nunca do olvido unha imaxen
        vira no mundo máis crara,
        nin de mais grande silencio
        na terra vos rodeara.

No profundo da fonte escondida
        medraban con libertade
        antre as silvas as violas,
        antre o buxo, as dixitales,
        i a morte, ¡cal fora grata
        naquel deserto lugare!

E por eso ó mirar cál nos campos
        de novo abrochan as rosas
        dixen: “En ónde, Dios mío,
        iréi a esconderme agora!”
        I ó bosque de San Lourenzo
        me encamiñéi silenciosa.

                             II
¿Onde estaba o sagrado retiro?
        Percibín ruídos estraños,
        pedreiros iñan e viñan
        por aquel bosque apartado.
        ¡Era que unha man piadosa
        coidaba os desamparados!

Dunha ollada medín o interiore...
        Todo relumbraba branco,
        cada pedra era un espello,
        i o vello convento un pazo
        cuberto de lindas frores.
        ¡Qué terrible desencanto!

¡Negra nube cubreu de repente
        os meus ollos asombrados;
        e máis que nunca abatida,
        ¡ fuxín...! Que o retiro amado
pareceume a alma limpa dun monxe
sumerxida nos lodos mundanos.
                             I
Al mirar cuál de nuevo en los campos
        iban a brotar las rosas,
        exclamé: “¡Dónde, Dios mío,
        iré a esconderme ahora!”
        Y pensé que en San Lourenzo,
        la robleda silenciosa.

En un tiempo aquellos viejos robles,
        enseñando sus raíces,
        calvas las redondas copas
        que ya de musgo se visten,
        a tristes almas hablaban
        tan sólo de cosas tristes.

El ciprés que derecho se asoma
        del convento tras el muro,
        y el ligero campanario
        lleno de hierbas y musgo,
        la dehesa y el crucero
        eran centinelas mudos.

Y aquel Cristo que en arco de piedra
        la frente abatido inclina,
        sólo, como si en el Gólgota
        luchase con la agonía,
        al corazón oprimido
        resignación le infundía.

Y si dentro del claustro desierto
        y ruinoso penetraba,
        nunca de olvido una imagen
        vi en este mundo más clara,
        ni de más grande silencio
        en la tierra os rodeara.

En la fuente profunda escondida
        crecían con libertad
        entre silvas las violetas,
        entre el boj la digital;
        la propia muerte ¡qué grata
        en tan desierto lugar!

Y por eso al mirar que en los campos
        de nuevo brotan las rosas
        exclamé: “¡Dónde, Dios mío,
        iré a esconderme ahora!”
        Y al bosque de San Lourenzo
        me encaminé silenciosa.

                             II
¿Dónde estaba el sagrado retiro?
        Percibí ruidos extraños.
        Pedreros iban, venían
        por aquel bosque apartado.
        ¡Era una mano piadosa
        cuidando desamparados!

De un vistazo vi los interiores...
        Todo relumbraba blanco,
        cada piedra era un espejo,
        y el viejo convento un pazo
        cubierto de lindas flores.
        ¡Qué terrible desencanto!

¡Negra nube cubrió de repente
        estos ojos asombrados;
        y más que nunca abatida
        huí...! Que el retiro amado
parecía alma limpia de un monje
sumergida en los lodos mundanos.
 


Traducción de Helena Villar Janeiro y Xesús Rábade Paredes.